Martyna Nowak Spis treści
Wprowadzenie: czym jest zoofilia?
Zoofilia (gr. ζωον, zōon – „zwierzę” i φιλία, philia – „przyjaźń” lub „upodobanie”) to rodzaj parafilii seksualnej, w której jedynym lub preferowanym sposobem osiągania satysfakcji seksualnej jest wykonywanie czynności seksualnych przy udziale zwierząt. W psychologii i medycynie zoofilia jest klasyfikowana jako zaburzenie preferencji seksualnych – w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-10 widnieje jako „inne zaburzenia preferencji seksualnych”, a w DSM-IV jako „parafilia niewyspecyfikowana nigdzie indziej”. 1
Termin zoofilia obejmuje różne formy preferencji, w tym:
- Avisofilia – pociąg seksualny do ptaków
- Ekwinofilia – pociąg do koni
- Kynofilia – zoofilia związana z seksem z psami
- Ofidyfilia – podniecenie związane z wężami
- Formikofilia – pobudzenie związane z owadami
Dlaczego ludzie uprawiają seks ze zwierzętami? Przyczyny i motywacje
Statystyki i skala zjawiska
Według badań Alfreda Kinseya z 1948 roku, około 8% mężczyzn przyznało się do kontaktów seksualnych ze zwierzętami. Współczesne badania przeprowadzone wśród 4175 Amerykanów wykazały, że co piąta osoba przynajmniej raz fantazjowała o seksie ze zwierzęciem. Wśród osób identyfikujących się jako zoofile, najpopularniejszymi zwierzętami są psy (97%) i konie (również 97%) .
Główne motywacje
Czynniki sensoryczne
- 89% zoofilów wskazuje „piżmowy zapach” jako główny czynnik atrakcyjności zwierzęcego partnera
- Atrakcyjność genitaliów zwierząt – im bardziej „wilgotne, włochate i śmierdzące”, tym bardziej pociągające
Łamanie tabu
- Seks ze zwierzętami pociąga wielu ludzi właśnie dlatego, że stanowi naruszenie głównych norm społecznych
- Czynności tabu związane z dodatkową ekscytacją i dreszczykiem emocji
Potrzeba intensywniejszych bodźców
- Niektórzy potrzebują skrajnych doznań, aby osiągnąć orgazm
- Różnorodność w wyglądzie i funkcjonowaniu zwierzęcych genitaliów może stanowić źródło podniecenia
Wczesne doświadczenia
- Niektórzy uczestnicy badań wskazywali na doświadczenia z dzieciństwa (np. wizyty na wsi) jako kształtujące ich preferencje
- Jednak związek przyczynowy nie jest do końca potwierdzony
Przekonania o zgodzie zwierząt
- 80% zoofilów twierdzi, że zwierzęta wyrażają zgodę poprzez zachowania jak szczekanie, radosne podskakiwanie
- 72% nie widzi nic złego w swoich praktykach
Aspekty prawne w Polsce – konsekwencje zoofilii
Podstawy prawne
W Polsce seks ze zwierzętami (zoofilia) jest prawnie zakazany i traktowany jako forma znęcania się nad zwierzętami. Podstawowe przepisy to:
- Ustawa o ochronie zwierząt z 1997 roku (z nowelizacją z 2011 roku):
- Art. 6 ust. 2 pkt 16 – zoofilia jest wymieniona jako przykład znęcania się nad zwierzętami
- Art. 35 – za znęcanie się nad zwierzętami grozi kara pozbawienia wolności do 3 lat, a w przypadku szczególnego okrucieństwa od 3 miesięcy do 5 lat
- Kodeks karny:
- Art. 202 § 3 – zakaz produkcji i rozpowszechniania pornografii z udziałem zwierząt (kara od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności) 2
Dodatkowe konsekwencje prawne
Sąd może orzec:
- Przepadek zwierzęcia
- Nawiązkę od 1000 zł do 100 000 zł na cel związany z ochroną zwierząt
- Zakaz posiadania zwierząt do 15 lat
- Zakaz wykonywania zawodów lub działalności związanych ze zwierzętami
Przykłady spraw związanych z zoofilią w Polsce
- 2017 rok – Podkarpacie:
- Mężczyzna skazany na 8 miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na 3 lata
- Przepadek psa
- Zakaz posiadania zwierząt przez 10 lat
- Nawiązka 3,5 tys. zł na rzecz organizacji prozwierzęcej
- 2016 rok – Orawa:
- Mężczyzna za obcowanie z kurą skazany na 10 miesięcy więzienia w zawieszeniu na 2 lata
- Grzywna 1000 zł na rzecz TOZ
- 2015 rok – Mazury:
- Skazanie na 1 rok i 4 miesiące więzienia za zgwałcenie cielaka i znęcanie się nad kotem
Historyczne i kulturowe ujęcie zoofilii – od starożytności do współczesności
Starożytność: między sacrum a profanum
Zoofilia i seks ze zwierzętami w starożytnych cywilizacjach miały charakter ambiwalentny – z jednej strony obecna w mitach i praktykach religijnych, z drugiej potępiana w kodeksach prawnych.
Biblijne potępienie: W Starym Testamencie wielokrotnie potępia się zoofilię, traktując ją jako szczególnie ciężki grzech. Księga Wyjścia (22,18) nakazuje: „Czarownicy nie pozwolisz żyć”, co niektórzy interpretują jako odniesienie do praktyk zoofilskich. W Księdze Kapłańskiej (18,23) czytamy wyraźny zakaz: „Nie będziesz obcował z bydlęciem, splugawisz się przez to. Także kobieta nie stanie przed bydlęciem, aby się z nim parzyć; jest to ohyda”. Za takie czyny groziła kara śmierci zarówno dla człowieka, jak i zwierzęcia (Kpł 20,15-16; Pwt 27,21).
Mitologia starożytna: W przeciwieństwie do biblijnego potępienia, mitologie pogańskie często zawierały motywy zoofilskie. W mitologii greckiej Zeus przybierał postać zwierzęcia (byka, łabędzia) w celu zbliżeń z kobietami (Europa, Leda). Szczególnie kontrowersyjny jest mit o Pazyfae, żonie króla Minosa, która zapałała namiętnością do byka i za pomocą drewnianej krowy skonstruowanej przez Dedala zaspokoiła swoje pragnienia, rodząc Minotaura.
Średniowiecze: czas surowych kar kościelnych
W średniowieczu zoofilia i seks ze zwierzętami stał się przedmiotem szczególnego potępienia przez Kościół i surowego ścigania przez władze świeckie.
Synod w Ancyrze (314 r.): Był pierwszym oficjalnym zgromadzeniem kościelnym, które zajęło się problemem zoofilii. Ustalono system kar pokutnych zależnych od wieku sprawcy:
- poniżej 20 lat – 15 lat pokuty
- 20-50 lat – 25 lat pokuty
- powyżej 50 lat – pokuta do końca życia.
Rozwój doktryny: Święty Tomasz z Akwinu uznał zoofilię za „największy z grzechów nieczystości”, cięższy nawet od homoseksualizmu czy masturbacji. Mnich Jan Klimak w VII wieku opisywał przypadek pastucha, który „uległ urokowi dzikich osłów”, podkreślając wszechobecność pokusy.
Kary świeckie: Od XIII wieku wprowadzono drakońskie kary:
- kastracja
- zakopanie żywcem
- spalenie na stosie
Zwierzęta uczestniczące w akcie również zabijano, a ich ciała wyrzucano psom na pożarcie, by „wymazać pamięć o grzesznym akcie” (Teodor z Canterbury, Iwo z Chartres).
Skala zjawiska: Pomimo surowych kar, zoofilia była powszechna na średniowiecznej wsi. Badania historyczne wskazują, że nawet połowa członków tradycyjnych społeczności wiejskich dopuszczała się stosunków ze zwierzętami (głównie z krowami, kozami i sukami).
Nowożytność i XIX wiek: zmiana podejścia
W okresie renesansu i oświecenia nastąpiło pewne złagodzenie podejścia do zoofilii:
- Prawo kanoniczne nadal potępiało te praktyki, ale kary stały się łagodniejsze
- W niektórych regionach Europy zoofilia traktowana była jako przejaw ludowej prostoty, a nie zbrodnia
- Rozwój medycyny w XIX wieku zaczął postrzegać zoofilię przez pryzmat psychopatologii, a nie tylko grzechu
XX wiek w Polsce: od dekryminalizacji do penalizacji zoofilii
Okres międzywojenny: W odrodzonej Polsce zoofilia nie była karalna. Traktowano ją jako „czyn zasadniczo obojętny z punktu widzenia polskiego kodeksu karnego”, o ile nie była uprawiana publicznie i nie zagrażała życiu zwierzęcia.
PRL: Kodeks wykroczeń z 1971 roku również nie penalizował zoofilii, chyba że towarzyszyło jej okrucieństwo wobec zwierząt lub odbywała się publicznie. Brak wyraźnego zakazu wynikał z traktowania tej praktyki jako marginesowej dewiacji o „nieszkodliwym kolorycie”.
Nowelizacja 2011 roku: Dopiero zmiana ustawy o ochronie zwierząt wprowadziła wyraźny zakaz zoofilii jako formy znęcania się nad zwierzętami. Od tego momentu obcowanie płciowe ze zwierzęciem podlega karze pozbawienia wolności do 3 lat, a w przypadku szczególnego okrucieństwa – od 3 miesięcy do 5 lat.
Współczesne kontrowersje
Współcześnie zoofilia budzi poważne kontrowersje:
- Debata o zgodzie zwierząt: Część środowisk (np. Peter Singer) argumentuje, że nie wszystkie kontakty zoofilskie muszą wiązać się z cierpieniem zwierząt
- Status prawny: W niektórych krajach (np. Dania do 2015 r.) zoofilia była legalna, o ile nie towarzyszyło jej okrucieństwo
- Internet: Rozwój technologii ułatwił rozpowszechnianie zoopornografii i tworzenie społeczności zoofilskich
Historyczne przemiany w postrzeganiu zoofilii pokazują, jak bardzo normy moralne i prawne są uwarunkowane kulturowo i historycznie. Od sakralizacji poprzez demonizację po medykalizację – zoofilia zawsze stanowiła wyzwanie dla społeczeństw, testując granice ich tolerancji i systemów etycznych.
Kontrowersje i debata społeczna związana z seksem ze zwierzętami
Spór o zgodę zwierząt
Zoofile często twierdzą, że zwierzęta wyrażają zgodę na kontakty seksualne poprzez:
- Specyficzne dźwięki (np. szczekanie)
- Mowę ciała (radość, podniecenie)
- Brak oporu
Krytycy odpowiadają, że zwierzęta nie są w stanie wyrazić świadomej zgody na tego typu kontakty, a ich zachowania mogą być błędnie interpretowane.
Podwójne standardy?
Niektóre osoby zwracają uwagę na niespójność w traktowaniu różnych form wykorzystywania zwierząt:
„Dlaczego tak bardzo zależy nam na kwestii zgody, jeśli chodzi o seks ze zwierzętami, ale już nie w przypadku polowania, jedzenia ich, robienia z nich zwierząt domowych albo przekształcania w modne akcesoria?”
Podsumowanie
Zoofilia, choć stanowi margines ludzkich zachowań seksualnych, budzi poważne kontrowersje etyczne i prawne. W Polsce jest jednoznacznie zakazana i traktowana jako forma znęcania się nad zwierzętami, co pociąga za sobą surowe konsekwencje karne. Podstawowym argumentem przeciwko zoofilii jest brak możliwości wyrażenia świadomej zgody przez zwierzęta oraz potencjalne cierpienie, jakie może im być zadawane podczas takich praktyk.
Ważne jest, aby podejmować działania edukacyjne zwiększające świadomość na temat dobrostanu zwierząt i konsekwencji ich przedmiotowego traktowania. Jak podkreślają obrońcy praw zwierząt: „zwierzęta to nie przedmioty, ale żywe istoty, które zasługują na godną opiekę i szacunek” .
